لینوکس چیست؟

14فوریه - توسط behinesaz - 0 - در طراحی وب سایت مقالات اموزشی
همانطور که می دانید، هر سیستم کامپیوتری برای برقراری ارتباط بین کاربر و قطعات سخت افزاری نیاز به سیستم عامل دارد که این سیستم عاملها وظیفه تبدیل دستورات کاربر را به کدهای قابل فهم سیستمی بر عهده دارند. یکی از این سیستم عاملها لینوکس نام دارد که به صورت متن باز (Open Source) ارائه شده است. لینوکس به خودی خود، یک هسته (Kernel) است. هسته، بخش اصلی سیستم‌عامل را تشکیل می‌دهد که کار آن کنترل داده‌ها، مدیریت حافظه، سخت‌افزار، ورود و خروج داده‌ها و تمامی موارد اصلی سیستم‌عامل می‌باشد. همانطور که گفتم، لینوکس به خودی خود سیستم‌عامل به شمار نمی‌رود، بلکه با استفاده از ابزارهایی که پروژه بازمتن (OpenSource) گنو (GNU) برای آن تولید کرده است، تبدیل به یک سیستم‌عامل کامل می‌شود (به همین دلیل است که لینوکس را معمولا گنو/لینوکس یا GNU/Linux می‌نامند) و با اضافه کردن سایر نرم‌افزارهای بازمتن به آن، می‌توان از آن در موارد متعددی مانند سرویس‌دهنده‌ها، ایستگاه‌های کاری، کامپیوترهای روی‌میزی، ابر رایانه‌ها، ابزارهای صنعتی و پزشکی که دارای سیستم‌های درونه‌ای (Embedded) می‌باشند واستفاده کرد.
امروزه توزیع‌های فراوانی از لینوکس و جود دارد که از هسته و نرم افزار های آزاد (Free Software) همراه هسته تشکیل می‌شوند. همه‌ی این توزیع ها از یک هستهٔ واحد به‌نام لینوکس استفاده می‌کنند.
اگر بخواهیم دقیق‌تر توضیح بدهیم، لینوکس یکسری کد است و ارتباط بین سخت افزار‌ها و نرم افزار‌ها را برقرار می‌کند (به‌عنوان هسته‌ یا کرنل) و یک توزیع لینوکس (که در زبان عام به ان لینوکس می‌گویند) شامل هسته و تعداد زیادی نرم باز متن است.
از نظر فنی، لینوکس را می‌توان نمونه بازمتن سیستم‌عامل یونیکس نامید. زیرا بر اساس استاندارد POSIX پیاده سازی شده و کاملا با آن سازگار است. بنابراین لینوکس را می‌توان نواده سیستم‌عامل پرسابقه و مستحکم یونیکس دانست که البته خواص خوب آنرا نیز به ارث برده است.

به دلیل سیاستهای محافظتی و امنیتی بیشتر شرکتهای ارائه دهنده سیستم عاملها، بیشتر این نرم افزارها به صورت کد بسته (Closed Source) عرضه می گردند که ارتقاء آنها و رفع معایب و مشکلات مربوطه بر عهده شرکت ارائه دهنده و توسعه دهندگان زیر مجموعه های مربوطه خواهد بود. از این رو و به دلیل محدود بودن منابع انسانی و زمانی، این موارد بسیار کند و محدود صورت می پذیرد. در اینجا بود که برای رفع این مشکل برخی از نرم افزارها پا به عرصه گذاشتند و تحت مجوز GNU/GPL منتشر شدند.

این مجوز بدین صورت است که به همه کاربران اجازه هرگونه دخل و تصرف از قبیل تغییر در محتوا، شخصی سازی محیط یا فرآیندها و یا حتی توزیع مجدد را خواهد داد از این رو به جرأت می توان گفت که توسعه دهندگان این نرم افزارها نه تنها شخص یا شرکت ارائه دهنده بلکه کلیه کاربران آن نیز خواهند بود و این چنین است که پیشرفت این گونه نرم افزارها بسیار سریعتر خواهد بود. لینوکس نیز همانند دیگر نرم افزارهای ارائه شده تحت این مجوز، از این قاعده مستثنی نبوده و بی شک یکی از عوامل محبوبیت این سیستم عامل همین امر است.

تولد لینوکس

در سال 1991، در دانشگاه هلسینکی فنلاند دانشجوی جوانی به نام لیناز تروالدز تحصیل می کرد که در آن زمان بر روی سیستم عامل مینیکس (Minix) که نسخه محدودی از یونیکس بشمار می رفت، مشغول بکار بود.
با در نظر گرفتن محدودیت ها و مشکلات این سیستم عامل، وی تصمیم گرفت که سیستم عاملی را بر پایه هسته یونیکس ایجاد کند تا موارد دلخواه و مورد نیاز خود را در آن لحاظ کند. از این رو در اواخر سال 1991، با انتشار نسخه 0.02، تولد این سیستم عامل به دنیای رایانه جشن گرفته شد. پیشرفت این سیستم عامل به لطف متن باز بودن آن بسیار چشمگیر بوده و در حال حاظر (سه ماهه دوم 92) آخرین نسخه‌ی هسته پایدار (Stable Core) آن 3.10.9 می باشد .

لینوکس سیستم عامل قرن ۲۱

همان‌طور که در ابتدای مقاله هم اشاره کردیم گنو/لینوکس یک سیستم‌عامل باز متن است . باز متن بودن گنو/لینوکس باعث شده تا عدهٔ فراوانی از سرتاسر جهان توسط اینترنت گردهم آمده و بر روی این سیستم عامل کار کنند ، نتیجهٔ این گردهم‌آیی سیستم‌عاملی قدرتمند با ویژگی‌هایی منحصر به‌فرد شده که علاوه بر رایگان و باز متن بودن ویژگی‌های بسیار دیگری نیز دارد. این ویژگی‌ها باعث شده تا لینوکس که در ابتدا در محیط‌های دانشگاهی و آکادمیک بزرگ شده حالا دیگر پا به عرصهٔ تجارت و دولت بگذارد تا جایی که دولت‌های بزرگ اروپا مانند آلمان و اسپانیا سیستم‌عامل ملی خود را لینوکس اعلام کنند و البته نه تنها دولت‌ها بلکه نهاد‌ها و وزارت‌خانه‌های بسیاری سیستم‌عامل نهاد یا وزارت‌خانهٔ خود را به لینوکس تبدیل کرده‌اند مانند وزارت دفاع آمریکا،‌ ادارهٔ پست آمریکا،‌ نیروهای مسلح ترکیه‌ یا حتی در ایالت کالیفرنیای امریکا نیز برای ادارهٔ امور از این سیستم‌عامل استفاده می‌شود. شاید برای شما این پرسش مطرح شده باشد که این ویژگی‌های لینوکس چیست که این گونه همگان را به سوی خود جذب کرده است.

توسعه لینوکس

همانطور که قبلا نیز اشاره شد، این سیستم عامل به صورت متن باز عرضه شد، از این جهت از همان ابتدای کار لیناز خبر انتشار این سیستم عامل را عمومی کرده و از کلیه متخصصین و توسعه دهندگان دعوت به کار بر روی این سیستم عامل کرد. با در نظر گرفتن آزادی بی قید و شرط نرم افزار نویسان بر روی کار با این سیستم عامل، این دعوت عمومی با استقبال عمومی بسیار بالایی مواجه شد و طولی نکشید که هزاران نفر از سرتاسر جهان به کار بر روی لینوکس ابراز تمایل کرده و شروع به توسعه و شخصی سازی آن نمودند.
باز بودن دست توسعه دهندگان لینوکس باعث شد که در مدت کوتاهی نسخه های فراوان و توضیع های متفاوتی از این سیستم عامل عرضه شده و در سرتاسر جهان مورد استفاده قرار گیرد.
از اصلی ترین و معروفترین توزیع های لینوکس می توان به سنت او اس (CentOS)، رد هت (Redhat)، دبیان ( Debian ) ، اسلاکویر (Slackware) وجینتو (Gentoo) اشاره کرد. باید درنظر داشت که تمامی این توزیع ها همگی بر روی هسته اصلی یا همان کرنل لینوکس توسعه یافته و وجه تمایز آنها صرفا در نحوه شخصی سازی شدن آنهاست.

ساختار لینوکس

همانگونه که از قبل اشاره شد، لینوکس در مقام یک سیستم عامل، مجموعه ای از کدهاست که وظیفه ارتباط برنامه ها و نهایتا کاربر را با سخت افزار برعهده دارد. به صورت کلی، همه توزیع های لینوکس بر پایه هسته اصلی آن یا کرنل (Kernel) بنا شده اند که نرم افزارهای رایگان (Free Software) با آن تلفیق شده و نسخه کامل یا همان توزیع را تشکیل می دهند.

به عبارت دیگر لینوکس ترکیبی از هسته اصلی و تعدادی از نرم افزار رایگان یا متن باز دیگر است که در کنار هم این سیستم عامل را تشکیل داده اند و کاربر می تواند به راحتی از سرورهای اصلی این توزیع (Repository) نرم افزارهای جانبی آن را لیست کرده و موارد دلخواه خود را یبر روی هسته اصلی نصب نماید.

کاربرد لینوکس

با توجه به ماهیت متن باز بودن لینوکس و انعطاف پذیر بودن ساختار این سیستم عامل، می توان کاربردهای فراوانی نیز برای آن متصور شد. مثلا قابلیت چند کاربری (Multi User) و چند وظیفه ای (Multi Task) بودن این سیستم عامل آن را به گزینه مناسبی برای استفاده در شبکه بدل کرده است. در بحث امنیت نیز این سیستم عامل به خوبی جای خود را باز کرده است. در مورد امنیت و کارایی این سیستم عامل همین بس که تقریباً 70 درصد از Firewallهای سخت افزاری از نسخه های Custom شده این سیستم عامل استفاده می کنند.
با توجه به رایگان بودن این سیستم عامل، تمایل بسیاری از تولید کنندگان تلفنهای هوشمند و وسایل صوتی و تصویری به این سیستم عامل جلب شده و در این زمینه ها نیز لینوکس با اقبال عمومی خوبی روبرو شده است. یکی از عمده دلایل موفقیت لینوکس در جهان می تواند توجه به خواسته ها و نظرات عموم کاربران باشد که در کنار استفاده های حرفه ای از این سیستم عامل، کاربران خانگی نیز می توانند از این سیستم عامل قدرتمند بهره گیرند. با ارائه بسته های جانبی گرافیکی به همراه توزیعهای مختلف، می توان به راحتی محیطی که با سلیقه و نیاز هر نوع کاربری مطابقت داشته باشد را پیدا کرده، نصب و استفاده نمود.

گنو/لینوکس را می‌توان از میز کار دانش آموزان دبستان در اسپانیا تا ماهواره‌های کوچک در فضا یافت! از آن جایی که لینوکس یک سیستم عامل ذاتاً چند‌کاربره (Multi User) و چند کاره (Multi Task) است [به این معنا که در یک لحظه بیش از یک کاربر می‌تواند با ان کار کند و بیش از یک برنامه را اجرا می‌کند.] و در کنار این دو مزیت سیستم عاملی پایدار و امن است می‌تواند گزینه‌ای مناسب برای سرویس‌دهنده‌های شبکه باشد. در حال حاضر اغلب شبکه‌های بزرگ و معتبر از سیستم‌عامل لینوکس به عنوان سرویس‌دهندهٔ اصلی خود استفاده می‌کنند. حتی سرویس‌دهنده‌های سایت hot-mail بعد از کرک‌های متناوب از سوی مهاجمین به جای ویندوز مایکروسافت از لینوکس برای مدتی استفاده کرد تا بتواند در مقابل کرک‌های مداوم مهاجمان دوام بیاورد. البته شرکت بزرگ IBM نیز محصولات سرویس دهندهٔ خود را مانند سرورهای وب و شبکه با سیستم‌عامل لینوکس می‌فروشد.

البته کاربرد لینوکس به سرویس دهنده‌ها ختم نمی‌شود بلکه آن را می‌توان بر روی تقریباً هر ابزاری نصب کرد! آخرین مدل‌های گوشی موبایل در کره به جای سیستم عامل‌های قبل از گنو/لینوکس استفاده می‌کند. در هند لینوکس به عنوان سیستم‌عامل کامپیوترهای دستی (Handheld) یا PDA استفاده می‌شود. در ژاپن شرکت سونی در لوازم صوتی و تصویری خود از گنو/لینوکس استفاده می‌کند. خلاصه هر کجا به‌ یک سیستم‌عامل احتیاج است می‌توان از لینوکس استفاده کرد و اگر لینوکس برای آن کار مناسب نباشد جامعهٔ توسعه دهندهٔ لینوکس برای آن کار توسعه می دهندش! و البته میز کار کاربران معمولی را فراموش کردیم.

همان‌طور که در بالا گفتیم با توجه به توزیع‌های متفاوت و محیط‌های گرافیکی بسیار زیاد برای کار با لینوکس امروزه دیگر این سیستم عامل فقط یک سیستم‌عامل حرفه ای نیست بلکه‌یک سیستم عامل حرفه‌ای و خانگی شده است. شما می‌توانید در خانه به شنیدن موسیقی یا تماشای فیلم بپر دازید یا کار‌های خود را مدیریت کنید یا در اینترنت به گشت وگذار بپردازید یا با دوستتان گپ (Chat) اینترنتی بزنید و یا می‌توانید در خواست مرخصی خود را با برنامه‌های لینوکسی تایپ کنید و به مدیر خود بدهید!

و البته اگر شما یک برنامه‌نویس کنجکاو هستید یا برنامه‌نویس وب،‌ گنو/لینوکس بهشت شماست!از دیگر کاربردهای لینوکس استفاده از آن به عنوان سرور اشتراک فایل به‌جای سیستم عامل گران‌قیمت ویندوز NT مایکروسافت است که این کار را سامبا ( Samba ) که‌یک برنامهٔ اشتراک‌گذاری فایل است برایتان انجام می دهد. البته می‌توانید به عنوان یک سرور SQL قدرتمند که به وسیلهٔ پایگاه‌های داده ای باز متنی که همراه گنو/لینوکس عرضه می شوند مانندMySQL یا PostgreSQL به رفع نیاز پایگاه داده خود بپردازید.
با جمع بندی موارد گفته شده می توان بدین نتیجه رسید که بی شک لینوکس با این ویژگیهای منحصر بفرد می تواند سیستم عامل برگزیده بسیاری از کاربرها و شرکتهای تجاری در نظر گرفته شود که به خوبی جوابگوی نیازهای آنها خواهد بود

در این جا برخی ویژگی‌های آن را ذکر می‌کنیم:

هزینه

گنو/لینوکس یک سیستم عامل رایگان است ، البته توزیع‌هایی هم وجود دارد که به صورت تجاری ارائه می‌شوند اما قیمت آن‌ها همواره کمتر از سیستم‌عامل های تجاری مانند مایکروسافت ویندوز یا UNIX است. البته این نکته نیز گفتنی است که اغلب توزیع‌های تجاری لینوکس را نیز می‌توان به صورت رایگان از اینترنت دریافت (Download) کرد و حتی برای دوستانتان نیز می‌توانید کپی کنید اما این نسخه‌هایی که بابت آنها پولی پرداخت نشده، دارای خدمات پشتیبانی یا کتابچهٔ راهنما نیستند. (هر چند که همواره هزاران صفحه اطلاعات رایگان در اینترنت در باره‌ٔ توزیع‌های مختلف گنو/لینوکس وجود دارد.)
پایین بودن هزینه‌های گنو/لینوکس یکی از عواملی است که دولت‌های بسیار و شرکت‌های بزرگ را واداشته تا این سیستم‌عامل را سیستم‌عامل رسمی خود اعلام کنند.

امنیت و پایداری

لینوکس با توجه به ساختار خود سیستم‌عاملی است امن و پایدار ، پایداری لینوکس را مدیون روش صحیح استفاده‌ٔ آن از سخت‌افزاریم که این خصلت را از UNIX به ارث برده و امنیت آن را علاوه بر ساختار صحیح آن مدیون باز متن (Open Source) بودن آن هستیم. باز متن بودن بودن باعث شده تا در صورت مشاهده‌ٔ کوچکترین مشکل در هسته‌ یا نرم‌افزار های جانبی در چند ساعت یا حد اکثر چند روز توسعه‌دهندگان و برنامه‌نویسان ضعف و مشکل را حل کرده و راه حل را در اختیار عموم کاربران قرار دهند. این گونه است که گنو/لینوکس در پایداری و امنیت به‌ یک افسانه تبدیل شده است و جزو ایمن‌ترین و پایدارترین سیستم‌عامل های جهان به‌شمار می‌رود.
موضوع پایداری و امنیت در حوزه‌ٔ سرورها و شبکه بسیار مهم است تا جایی که لینوکس بیش از 30 در صد از سرورهای جهان را شامل می شودو 70 در صد دیگر شامل SCO UNIX و SUN UNIX و IRIX و HP-UX و FreeBSD ودیگر یونیکس‌ها و Apple Mac و درصدی هم ویندوز می‌شود و با توجه به تعدد این سیستم‌ها می‌بینیم 30در صد خود رقمی قابل توجه است.
باید خاطر نشان کنیم که تا به حال برای لینوکس هیچ ویروس یا کرمی به‌آن شکل که برای ویندوز مایکروسافت وجود دارد نوشته نشده است و برای نرم افزار‌های مدیریت ایمیل یا جستجوی وب (Browser) آن هم ویروسی شناسایی نشده و برعکس IE ویندوز که همواره باید برای آن وصله (Patch) های امنیتی دانلود کرد، برای مرورگرهای لینوکس نیازی به تلف کردن وقت با این کارها نیست.

نیاز های سخت‌افزاری اندک

گنو/لینوکس به دلیل ساختار هستهٔ مناسب و تعدد توزیع‌ها می‌تواند با حداقل امکانات سخت‌افزاری به‌خوبی کار کند تا جایی که حتی توزیع‌هایی وجود دارد که بدون وجود هارد دیسک بر روی سیستم و یا با حافظه (RAM) معادل 16 مگابایت می‌تواند سیستم شما را راه‌اندازی کند.

تنظیم و شخصی‌سازی
گنو/لینوکس را می‌توان با رابط خط فرمان (Command Line Interface) همانند MS-DOS (و البته بسیار قوی‌تر از آن) و یا با رابط گرافیکی مانند ویندوز مایکروسافت یا Apple Mac اجرا و استفاده کرد. دردسر های معمول تنظیم و شخصی‌سازی میز کار با وجود محیط‌های گرافیکی مختلف مانند کی دی ای ( KDE) یا گنوم (GNOME) از بین رفته و شما می‌توانید از ده‌ها محیط گرافیکی گنو/لینوکس حداکثر بهره را ببرید.
محیط‌های گرافیکی گنو/لینوکس با هدف رفع نیاز کاربران و به صورت بازمتن بوده و توسط گروه بزرگی از برنامه‌نویسان خلق شده و در حال توسعه هستند. شما می‌توانید با توجه به شرایط سخت‌افزاری و سلیقهٔ خود از هر کدام از این محیط‌های گرافیکی بهره برده و بر اساس نیازتان تنظیمش کنید.

آزادی

لینوکس یک سیستم‌عامل آزاد است. شما می‌توانید با در دست داشتن کدهای منبع آن که برنامه‌نویسان و خالقین لینوکس در اختیار شما قرار می دهند مطابق میل خود تغییر و توسعه دهید. کافیست شما به زبان های C و ++C و اسمبلی آشنا باشید، حالا می‌توانید توزیع خود را داشته و منتشر کنید. حتی برای کاربران غیر فنی که به این زبان‌ها اشنایی ندارند ابزارها و توزیع‌هایی معرفی می شود تا با حداقل دانش برنامه‌نویسی به انتشار توزیع مخصوص خود بپردازند.
این آزادی در تغییر و توزیع مجدد با در دست داشتن کد های منبع باعث رواج هر چه بیشتر گنو/لینوکس شده تا جایی که شما می‌توانید برای هر کاربردی یک لینوکس بیابید! برای نمونه لینوکسی فقط برای کار های وب وجود دارد و لینوکسی دیگر فقط برای پخش مولتی مدیا و یا لینوکسی برای شبکه.
البته آزاد بودن گنو/لینوکس باعث پیشرفت این سیستم عامل تا جایی است که دولت هایی مانند چین تصمیم به نوشتن توزیع مخصوص به خودشان گرفته‌اند که کاملا با ویژگی‌های زبان آن‌ها سازگاری دارد در صورتی که این موضوع در سیستم عامل‌های غیرآزاد (Non-Free) و غیر باز متن مسلما میسر نمی‌شد.

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *